У бацькi не можа быць хворага дзiцяцi

Рэгіён:
15.09.2009

№ 172 (26532)12.09.09  Калi ў сям'i, баранi Божа, нараджаецца дзiцятка з абмежаваннямi, то большасць мужчын лiчаць, што ў гэтым вiнавата жанчына

Сама нарадзiла, сама i выхоўвай", — з такiмi словамi былы муж знаёмай адправiўся на пошукi iншай сям'i, — кажа старшыня пярвiчнай асацыяцыi дапамогi дзецям-iнвалiдам i маладым iнвалiдам Заводскага раёна горада Мiнска Таццяна Токарава. — У нашай асацыяцыi таты на вагу золата — ад сiлы мужчын шэсць, але затое якiя! Вельмi любяць сваiх асаблiвых дзяцей i пойдуць дзеля iх на ўсё. Прынамсi, у тым, што мой муж не здрадзiць сыну, якi б ён нi быў, я не сумняваюся.

Мужчыны, даведаўшыся, што ў iх з'явiлася незвычайнае дзiця, чамусьцi адразу ж кiдаюцца ў крайнасцi: сыходзяць з сям'i цi запiваюць, — уступае ў размову муж Таццяны Антон. — Я лiчу, што гэта самае звычайнае праяўленне слабасцi, тэарэтычна больш характэрнае слабай палавiне чалавецтва. Сапраўды, што можа быць прасцей, чым узвалiць вiну на жонку i такiм чынам уцячы ад праблемы.

Мне ў 22 гады цяжка ўявiць, што адчувае жанчына, калi становiцца мацi, тым больш, калi даведваецца, што яе дзiця не будзе хадзiць, гаварыць, чуць... А калi яшчэ i самы блiзкi чалавек ставiць ультыматум: "Здавай у iнтэрнат цi я падаю на развод"...

Ведаеце, калi мне сказалi дыягназ сына, я (магчыма, гэта грэх) на нейкае iмгненне ўзненавiдзела ўсiх дзяцей, — прызнаецца Таццяна. — Урачы, убачыўшы маю шокавую рэакцыю, параiлi адмовiцца ад Антона. Але муж, не раздумваючы, прыняў рашэнне за нас абодвух. "Гэта наш сын. І ён будзе жыць разам з намi".

Да 9 гадоў Антон насiў сына на руках, але пры гэтым моцна верыў, што ён абавязкова будзе хадзiць сам.

Аднойчы я, шчаслiвая, прывезла дадому iнвалiдную каляску. Муж адчынiў дзверы, яго словы я памятаю i дагэтуль: "Я табе сказаў — наш сын будзе хадзiць!" I што вы думаеце, у 9 гадоў Антоша i сапраўды пайшоў.

Таццяна Токарава яшчэ доўга расказвала пра свой лёс, пра лёс такiх жа мацi, як яна.

Перадаць усе цяжкасцi выхавання асаблiвых дзетак у некалькiх словах практычна нерэальна. Гэта i пастаянны недахоп грошай нават элементарна на прадукты харчавання, i касыя погляды суседзяў, i пытаннi малазнаёмых, ад якiх душа крывёй аблiвалася "Нешта вашага хлопчыка не бачна, у iнтэрнат здалi?", i "шчырыя" парады сябровак "Выпi, лягчэй стане". Нават сястра, у якой прыкладна ў адзiн час са мной нарадзiлася дзiця, баялася прыходзiць да нас у госцi, — уздыхае Таццяна. — Што тут казаць пра чужых людзей.

Жанчынам, мужам якiх хапiла мужнасцi застацца, было крыху лягчэй i фiнансава, i псiхалагiчна. Большасцi ж даводзiлася так, як, напрыклад, Тамары Лук'яненкавай: забыцца на гонар i, схаваўшы свой дыплом аб вышэйшай адукацыi, пайсцi мыць падлогу.

Я ж не магла на цэлы дзень сына аднаго пакiнуць, — уздыхае Тамара Рыгораўна. — Таму штодзень падымалася як свет сонцам i бегла на працу, пакуль Пашка спiць. Працавала, а на сэрцы было неспакойна: як ён там без мяне?

Дзецi з асаблiвасцямi псiхафiзiчнага развiцця, зразумела, патрабуюць значна больш увагi, чым здаровыя. Таму мацi даводзiцца, цалкам забываючыся на асабiстае жыццё, аддаваць сябе дзецям да апошняй кроплi. Часта гэта адданасць пераходзiць дазволеныя межы.

Памятаю, як сцiскалася сэрца, калi я ўпершыню адпусцiла Антона ў двор, — узгадвае са слёзамi на вачах Таццяна Токарава. — Маленькiя дзецi пачалi з яго смяяцца, круцiць пальцам ля скронi i кiдацца пяском. Я стаяла ля акна i ўсё гэта бачыла. Так хацелася выбегчы, адмежаваць сына ад жорсткай рэальнасцi. Але муж стрымаў: " Ён справiцца сам. Не перашкаджай". I што вы думаеце, цяпер Антон сябруе практычна з усiмi суседзямi, ён знайшоў агульную мову не толькi з маленькiмi дзецьмi, але i са старэйшымi. Дзякуючы мужу я зразумела, што трэба знайсцi ў сабе сiлы адпусцiць дзiця, дазволiць яму паспрабаваць уласнымi шышкамi замацавацца ў гэтым свеце. Бо мы ж не вечныя...

Сапраўды, як нi балюча пра гэта казаць, але рана цi позна бацькi пакiдаюць сваiх дзяцей. Толькi вось мацi здаровага сына сыходзiць са спакойнай душой, мацi сына з асаблiвасцямi псiхафiзiчнага развiцця — з думкай "А што з iм без мяне стане?"

Пакуль мы жывём, i яны жывуць, — гэта думка прагучала з вуснаў практычна ўсiх мацi, з якiмi я пазнаёмiлася. — У iнтэрнаце для дарослых — своеасаблiвай турме з кратамi на вокнах — дзецi, якiя выхоўвалiся ў сям'i, у лепшым выпадку працягнуць год. Яны ж там накормленыя, апранутыя, скажаце вы. Ну i што з таго? Нашы дзецi пазбавяцца самага важнага — увагi i клопату, адчування патрэбнасцi, асабiстай значнасцi. Трэба шукаць альтэрнатыву "Навiнкам"!

Наколькi рэальна даросламу чалавеку з абмежаваннямi жыць у соцыуме без мацi? Адказ на гэта пытанне "Звязда" шукала ў Беларускай асацыяцыi дапамогi дзецям-iнвалiдам i маладым iнвалiдам (далей — БелАДДЗIiМI)
 

Чаму ж не рэальна, яшчэ як рэальна, — кажа намеснiк старшынi БелАДДЗIiМI Марыя СIНЯКЕВIЧ. — Проста ў свядомасцi нашых людзей, у тым лiку i ў большасцi чыноўнiкаў, сфармiравалася паняцце, што кожны iнвалiд па вызначэннi не можа жыць паўнавартасным жыццём, таму яго неабходна iзаляваць ад грамадства. Скажыце, чаму састарэлых людзей сацыяльныя работнiкi даглядаюць дома, а людзей з асаблiвасцямi пазбаўляюць дзеяздольнасцi, забiраюць бацькоўскую кватэру i адпраўляюць у Навiнкi?

Так не павiнна быць! — лiчаць у асацыяцыi. I прапаноўваюць альтэрнатыву.

У Германii ўжо даўно практыкуецца часткова незалежнае пражыванне, цi, iншымi словамi, пражыванне з суправаджэннем, для людзей з асаблiвасцямi ў развiццi, — расказвае Марыя Сiнякевiч. — Вось i мы падумалi: а чым нашы дзецi горшыя i запусцiлi пры фiнансавай падтрымцы нямецкiх партнёраў Федэральнага аб'яднання "Жыццёвая дапамога для людзей з разумовымi абмежаваннямi" — "пiлотны" праект пад назвай "Новыя формы пражывання для маладых людзей з асаблiвасцямi псiхафiзiчнага развiцця ў Беларусi". Праект разлiчаны на два гады. I паўдзельнiчаюць у iм, зразумела, змогуць не ўсе ахвотныя, якiх ужо сёння каля паўсотнi.

Што за праект i з чым яго ядуць?

Чаму суп атрымаўся такiм несалёным? Як адрэгуляваць тэмпературу ў душы? З якога боку падысцi да праса? На працягу трох месяцаў дзяўчаты i хлопцы, за якiх дагэтуль усё рабiлi любiмыя матулi, самастойна шукалi адказы на падобныя, на першы погляд такiя элементарныя, пытаннi. Саша, Аляксандр, Галя i Таня першымi паспрабавалi пажыць асобна ад бацькоў. Для гэтага iм была выдзелена двухпакаёвая кватэра на праспекце Любiмава — так званы вучэбны iнтэрнат з суправаджэннем.

Днём трое з iх ездзiлi на працу ў храм iконы Божай Мацi "Усiх смуткуючых Радасць". Аляксандр працуе ў майстэрнi па вырабе свечак пры прыходзе храма, а дзяўчаты — у швейнай майстэрнi храма. Самы малодшы, 24-гадовы Саша наведвае аддзяленне дзённага знаходжання. Вечарам яны вярталiся ў свой новы часовы дом, дзе iх ужо чакалi сацыяльныя работнiкi. Разам хадзiлi ў краму па прадукты, гатавалi вячэру, прыбiралiся, мылi бялiзну, бавiлi час (некаторыя ўпершыню наведалi заапарк, кавярню).

Мэта гэтага праекта — навучыць жыць маладых iнвалiдаў самастойна i даказаць чыноўнiкам, што i ў Беларусi можна арганiзаваць нешта падобнае на вучэбны iнтэрнат з суправаджэннем, але больш маштабнае, — кажа Марыя Сiнякевiч. — Мы вельмi спадзяёмся ў будучым на падтрымку дзяржавы, верым у тое, што i нашы дзецi змогуць жыць дастойна ў сваiх кватэрах, а не ў iнтэрнатах. Больш за тое, мы падлiчылi, што пражыванне з суправаджэннем не толькi лепшы варыянт для нашых дзяцей, але i больш танны ў параўнаннi з Навiнкамi, дзе месячнае ўтрыманне дарослага чалавека абыходзiцца дзяржаве ў кругленькую суму.

Важнасць пражывання з суправаджэннем пацвердзiла i Таццяна Сотнiкава, якая, пасля таго як яе сын пражыў тры месяцы асобна, не можа нарадавацца на Сашу.

Я ўжо шэсць гадоў штодзень працую ў начную змену. Ранiцай прыкархну крыху i падымаюся, каб прыгатаваць Сашу сняданак. Цяпер жа ён сам можа, i не толькi сабе, але i мне з малодшым сынам бутэрброды зрабiць, гарбату заварыць. Калi ёсць настрой, дык i салату з гароднiны зробiць. Сам галiцца пачаў, шкарпэткi свае мые. Мой Саша — аматар семачак. Раней, калi я яго прасiла прыбраць за сабой шалупiнне, забываўся. А цяпер i нагадваць не трэба. Адным словам, больш дысцыплiнаваны стаў, адказны.

Вось гэта мае новыя сябры, — паказвае Саша фотаздымкi. — А яшчэ, калi ў дзяўчат зламаўся ложак, я узяў малаток i парамантаваў яго.

Таццяна Пятроўна разам з сынам радуецца кожнаму нават самаму маленькаму дасягненню. I сама, прызнаецца, значна лепш сябе адчувае, бо пакуль Саша жыў асобна, паспела падлячыцца.

Ад аўтара: Жанчынамi, якiя дзеля сваiх асаблiвых дзяцей, не раздумваючы паставiлi крыж на кар'еры, асабiстым жыццi i пры гэтым засталiся аптымiсткамi, немагчыма не захапляцца. I я шчыра захапляюся. I нi кроплi шкадавання! Няхай яно дастанецца тым, якiя адмовiлiся ад здаровых дзетак.

Жанчынамi, якiя дзеля сваiх асаблiвых дзяцей, не раздумваючы паставiлi крыж на кар'еры, асабiстым жыццi i пры гэтым засталiся аптымiсткамi, немагчыма не захапляцца. I я шчыра захапляюся. I нi кроплi шкадавання! Няхай яно дастанецца тым, якiя адмовiлiся ад здаровых дзетак.

Sneakers